سال ۲۰۰۷ میلادی از طرف سازمان یونسکو سال مولانا نامگذاری  شد

هشتصدمین سالگرد مولانا

 

زندگینامه :  جلال الدین مولوی  محمد بن محمد بن   الحسین البلخی ثم الرومی  معروف    به

 

خداوندگار آسمان شعر و ادب پارسی در ششم ربیع الااول سنه 604 هجری قمری به شهر بلخ

 

 واقع   {در خراسان قدیم}   افغانستان کنونی دیده بر جهان گشود چنان که آورده اند نسبتش با

 

 چندین پشت به ابابکر صدیق از صحابه   پیامبر اکرم و  خلیفه  اول اهل سنت می رسد. پدر

 

 دانشمندش مولانا  محمد بن حسین خطیبی  معروف  به  بها الدین ولد  {سلطان ولد} وسلطان

 

 العلما از افاضل روزگار و علامه زمان بوده است .در همان ایام طفولیت بنا به مقتضای وقت

 

 و به خواست پدر همراه خانواده دست به مهاجرات از خانه و کاشانه خویش می زند و در   این

 

 باب دو روایت  منقول است که  از آن بین  اولی حکایت از اختلاف نظر ما  بین سلطان ولد  با

 

 حاکم وقت و ترس ایشان از توطئه حاکم  دارد و  روایت  ثانی  دلیل این هجرت   اجباری رابیم

 

 از خطر حمله احتمالی مغولان به آن سامان   می داند  که  احتمالا  مورد   دوم    معقول تر    می

 

 نماید  .بها الدین  به  بهانه  سفر  حج  همراه  خانواده  به  کاروان  مکه   می پیوندند    چنانکه

 

مورخین  نقل  می کنند  کاروان  توقفی  در  شهر  عارف خیز نیشابور داشته و  در این  میان

 

دیداری  تاریخی   ما  بین  خانواده  مولانا  بها الدین  با حکیم و عارف پر آوازه  آن  دیار شیخ

 

 فرید الدین عطار نیشابوری  صورت گرفته است    و ذکر  این   نکته  خالی  از   لطف  نمی باشد

 

 که آن جمله  معروف  عطار  خطاب  به  بها الدین  در وصف فرزندش یادگار همین   آشنایی کوته

 

می باشد  که  بر اساس  آن  عطار به علت مشاهده پاره ای از فضائل  و علائم  خطاب  به  بهاالدین

 

 می فرماید  دیر  زمانی  نباشد  که فرزند  تو  آتش بر  سوختگان  عالم زند.لازم  به  توضیح  است

 

 عطار  در  این  دیدار  یک  نسخه  از  کتاب  معروف  اسرار نامه  را  به  جلا الدی  هدیه  می کند

 

و جالب تر   اینکه  شیخ فرید الدین عطار  از  جمله  اشخاصی  می باشد    که    جلا الدین     بعدها

 

 در  اشعار  خویش  از  اندیشه های  تابناک   او  بهره ها  برده و استفاده ها  نمود  و  دیگر   آنکه

 

مدتی پس  از  همین ملاقات  کوتاه  آن  رند  نیک نام  نیشابوری در    حمله مغولان به آن     سامان

 

 به  قتل  می رسد.   پس  از  بر  جاری  آوردن  فریضه  مبارک  حج  و بنا به پیشنهاد  تنی چند از

 

 بستگان   بهاالدین   تصمیم   می گیرد   راهی   شهر قونیه درترکیه   کنونی  گردد  از  دلایل

 

انتخاب   این  سامان   می توان  به  وجود  امنیت  بیشتر  در  آن  دیار  اشاره  برد.جلا الدین  تا

 

سالها  در  مکتب  پدر  به  جرعه نوشی   و  کسب  علم و طی سلوک طریقت   اشتغال داشته   و در

 

 مدت    زمانی    نه  چندان    بلند  تبدیل    به  فقیی  صاحب  رای   و  سخنوری  متبحر  می گردد و

 

 باز  چنان   که  آورده اند    با  درگذشت  بها الدین  به  دلیل مقبولیتی   که در بین   خواص  از  آن

 

دوران   برخوردار بوده است  بر  جایگاه  پدر  می نشیند  و  صاحب  کلاس  درس و عنوان وی می

 

 گردد لازم  به  ذکر  است  پاره ای  از مورخین  در  این سالها  سفری  را به  دیار دمشق ثبت کرده

 

اند  که  در  آن  شرکت  جلا الدین  در سلسله  کلاس های درس  بزرگترین   عارف    نظری   جهان

 

اسلام  محی الدین عربی  و  کسب فیض  از  حضور  آن  حکیم بزرگ  آورده   شده است   .با گذشته

 

 چند  سال  جلال الدین  نه  تنها  فقیه  و اندیشمندی  بی نظیر  در  آن    سامان   محسوب    می گشته

 

 بلکه  مورد  مشورت  امرا  و  پادشاهان  زمان  قرار داشته است و این  ادامه  می یابد  تا38 سالگی

 

 مولوی   که درآن  سال  ناگهان  درویشی  پاره  قبا  و     تند  خو   وارد  شهر  قونیه   می گردد  این 

 

شخص  که  از  او  در  تاریخ  با   نام شمس  الدین محمد یا شمس  تبریزی   یاد    می شود   عمر

 

 خویش   را  به  جهانگردی    سپری می کرد  ومدام  از شهری  به  شهری  و  از  دیاری به دیاری

 

 در  حرکت  بود    و  چنانکه  آورده اند  در  هیچ  کجا  بیش  از  چند  صباحی  توقف نداشته  است ..

 

 شمس  را  رسم  آن  بود  که  بر  هر  شهر  که  در  آمدی  اول  سراغ عرفا و بزرگان   می گرفتی و

 

 مشتاقانه  به  نزد  آنها   می شتافته  است  درحکایت  اولین   دیدار  ما  بین    مولانا جلال الدین با

 

 شمس تبریزی    روایات   متعددی  موجود  است  که  برراستی  هیچ  یک  از  آنان    نمی توان   به

 

 طور  کامل  یقین  کرد  با  این  حال  دو  مورد ازاینها  معروف ترند!  اولی: مولوی به  شدت معتاد

 

 به  مطالعه بوده  و  قبل  از  برگزاری  جلسات  کلاسهایش  به  برخی  از  کتب مطرح مراجعه کرده

 

یاداشت هایی   بر  می داشته  است  چنانکه  آورده اند  روزی   شمس   با   چهره ای   آشفته   و  قبایی

 

 پاره    بر  او وارد   می شود  و ازچیستی  این  کتب  سوال  می کند  جلا الدین   که   حضور    آن

 

درویش  آشفته   رخسار   را   مزاحم وقت خود   می دید   قصد    می کند با  پاسخی تند   شر او را

 

از  سر واکند  : تو چیزی از  اینها  سر  در نمی اوری  ره خویش  گیر  و  برو شمس لحظه ای  چند

 

 در  سکوت  برخواسته  از  این  جواب  فرو می رود  که  ناگهان  آتشی پدید  آمده  جمیع   کتب حجیم

 

 مولانا  را  چنان می سوزاند  که  حتی  خاکستری  نیز  از  آنها  باقی   نمی ماند   و   این  بار جلال

 

 الدین  است   که  شمس  را  مورد  سوال  قرار می دهد   {و این چه بودی؟}   و  پاسخ  شمس آنکه و

 

 تو   نیز  چیزی  از  این  سر  در  نمی آوری ...از روایت  اول   که    بگذریم    معروف ترین

 

حکایت  که  به     واقعیت  نیز     نزدیک تر  می نماید چنین است  که  روزی مولوی   سوار   بر

 

 اسب  از  یکی  از  میادین بزرگ قونیه  در حال  گذر بوده که  ناگهان     شمس شتابان خود   را بر

 

 او  رسانیده سوال  می کند   دلیل  آنکه  سلطان العارفین  بایزید   بسطامی  در  تعریف  از خود

 

 عرض کرد   من   بسیار   عظیم اشان هستم  در چیست؟   مگر نه  آنکه  رسول  خدا  گفته است

 

خدایا   ما   هرگز   چنانکه  شایسته است  تو  را  نشناخته ایم  {عظیم اشان بودن صفتی است که

 

 غالبا برای خدا استفاده می شود}       جلا الدین  با  لحظه ای     مکس جواب   می گوید   این  به

 

ضرفیت  این  دو    تن  بر  می گردد   بایزید قطره ای  یافته وچنین  از خود  بی خود  شده  بود

 

ولی    محمد  که    ضرفیتی  بزرگ  داشت  چنین  به  حقیقت آگاه تر بوده است.....  به  هر  حال

 

آشنایی  و  گفتگوی   این  دو  قلندر  نیک نام   ازمهم ترین  رویداد های شگفت انگیز  تاریخ

 

ادبیات ما محسوب می گردد   در اندک زمانی   مولوی چنان  دل    از کف  داده   شیفته  محاسن  و

 

 فضائل  شمس  می گردد  که  برای با  شمس  بودن  نه   تنها مجلس  درس  خود  را  به  تعطیلی   می

 

کشاند  که   لحظه ای  از  وجود  شمس  غافل   نمی گردد چنانکه آورده اند  مدت پانزده  روز این دو

 

 خود  را  در  اتاقی  حبس  کرده  بی نیاز  از آب و غذا به گفتگو و   مکاشفه   مشغول  بوده اند کسی به

 

 درستی  از  گفتگویی  که  این  مدت  ما  بین  جلال الدین  و   شمس  صورت   گرفته    است  خبر

 

دقیقی  ندارد   با این حال می توان   چکیده   کلام شمس را   شرح عشق  و  عاشقی  دانست  آری

 

 چیزی  که      شمس  بر  جلال الدین عرضه داشت   جز عشق  نیست.  جلال الدین   از   شمس

 

 درخواست می کند   تا او  را  بر  شاگردی  خود  بر گزیند    با این  حال  شمس  بسیار سخت  گیر

 

 است   و به راحتی ها کسی را  به شاگردی نمی پذیرد  و برای این مهم شرایطی تعئین می نماید :

 

 

 

 

 

  

مرده بدم زنده شدم گریه بدم خنده شدم           دولت  عشق  آمد و من دولت پاینده شدم                                           
 
دیده  سیر   است  مرا جان دلیر است مرا        زهره   شیر   است   مرا  زهره  تابنده شدم                          
 
گفت که دیوانه نه ای لایق این خانه نه ای       رفتم  و  دیوانه  شدم  سلسله بندنده شدم                               
 
گفت که سرمست نه ای رو که از این دست نه ای      رفتم  و  سرمست  شدم واز طرب اکنده شدم                    
 
گفت که تو کشته نه ای در طرب آغشته نه ای       پیش   رخ  زنده  کنش  کشته وافکنده شدم                    
 
گفت که تو زیرککی مست خیال و شکی           گول شدم هول شدم و از همه بر کنده   شدم                 
 
گفت که تو شمع شدی قبله این جمع شدی        جمع   نی ام  شمع  نی ام  دود پراکنده شدم        
 
گفت که شیخی و سری پیشرو و راهبری           شیخ نی ام پیش نی ام امر  تو  را  بنده  شدم
 
گفت که با بال و پری من   پروبالت  ندهم            در  هوس  بال  و  پرش  بی  پر و   سرکنده شدم
 
 

 

 

و جلال الدین با دل و جان شرایط را پذیرفته  ردای شیخی بر زمین   گذاشته     چون نوجوئی

 

 تشنه طالب آب حیات شمس می گردد. در همین تاریخ در شهر غلغله ای عجیب       بر پاست

 

 شاگردان در حیرت فرو رفته اند و گروهی نیز معترض اند که این درویش      ژنده پوش  که

 

 بود و از کجا آمد که اینچنین شیخ عالی رتبه آنان را دیوانه خویش کرد    و مجالس    درسش

 

 به تعطیلی کشاند و از اینجاست که مزاحمت ها و سنگ اندازی بی خردان اغاز      می گردد و

 

 خردمندان را به یاد آن مصرع معروف خواجه شیراز می اندازد که {زحمتی می برم از   مردم

 

 نادان که مپرس}و این اذیت ها آنقدر به طول می انجامد که پس از مدتی شیخ فرزانه   ما     را

 

 وادار به هجرتی مخفیانه  و  ناگهانی  از  قونیه  می نماید! با  ناپدید شدن   شمس مولانا دیگر

 

 آن جلال الدین سابق نیست به هر دری می زند  تا  معشوق  خویش  را  بیابد و پس از مدتی

 

در حالی که این موضوع خواب و خوراک از او گرفته رد شمس را از دمشق می گیرد و فرزند

 

 دوم خویش بها الدین را در پی او عازم دیار    شام     می نمایداین    شعر    بسیار زیبا و

 

 لطیف بازگوی همان سفر و شوق مولوی به دوباره یابی معشوق است :

 

 

 

 

 

 

 

بروید ای    رفیقان  بکشید  یار    ما  را        به  من  آورید  یک  دم  صنم  گریز  پا را

 

 

   به ترانه های شیرین به بهانه های رنگین              بکشید سوی خانه مه خوب خوش لقا را

 

 اگر او به  وعده  گوید  که دم  دگر   بیایم                 همه وعده مکر باشد بفریبد او شما را

 

 

 

با بازگشت مجدد شمس شب نشینی ها و جرعه نوشی ها    رونق    دوباره ای   می یابد با این

 

حال به اعتراف شخص حضرت شمس تبریزی جلال الدین      در اندک زمانی   بارها  حتی از

 

شمس نیز بالاتر رفته و مرز ها را در هم شکسته    است    و به   تعبیری این دو در وجود هم

 

غرق شده اند. کتاب مقالات شمس که     منسوب   به    شمس الدین محمد تبریزی   می باشد به

 

 احتمال قوی محصول این دوران است   و سخنانی که در مجالس می فرموده    توسط گروهی از

 

 کاتبان نگاشته می شده است.پس از مدتی  شمس  با  یکی  از  نزدیکان   جلال الدین    با نام

 

کیمیا خاتون  ازدواج  می نماید  که آن  نیز  جز  زمانی  اندک  نمی پاید  و با  مرگ ناگهانی

 

کیمیا خاتون پس از درگیری لفظی که به خاطر غیبت  از  خانه  با شمس  داشته  است  پایان

 

می پذیرد با این حال چنانکه معلوم   است    شمس وابستگی  فوق العاده   نسبت  به  این   زن 

 

 داشته  تا  جایی  که  باری  خدمت  جلال الدین  عرض  کرده است من خدا را دروجود اومتجلی

 

 مییابم!!  با  مرگ کیمیا خاتون   و شدت  گرفتن  مزاحمت  دشمنان     شمس  باری    دیگر

 

 بقچه  سفر  می بندد  و  پس  از  هجده ماه  با  درنظر گرفتن تحول شگرف و حیرت آوری  که در

 

وجود  حضرت جلال الدین   { که از این پس به مولوی شهرت یافته }  بیخبر  قونیه را ترک

 

می کند روایتی نیز هست  مبنی بر  آنکه  شمس تبریزی  توسط  فرزند  بزرگ  مولانا که سالها

 

 در  فراق  کیمیا خاتون  سوخته  و  ساخته بود  به  قتل  رسیده  جسدش   به  چاهی  دراطراف

 

 قونیه  انداخته  شده است  از  اینها  که  بگذریم  هیچ  اشاره  یا  مدرک   درستی مبنی   بر

 

سرنوشت شمس تا به  امروز  در  دست  نیست راجع مقبره ای  که  در شهر خوی به نام او شهرت

 

 دارد  نیز باید  گفت   مولوی   شناسانی   چون      دکتر عبدالکریم سروش و استاد     دکتر 

 

 عبدالحسین زرینکوب  چنین  مکانی  ر ا به  رسمیت  نمی شناسند . در توصیف تحول  و عمق

 

   تاثیری  که  شمس  تبریز  د ر وجود  جلال الدین  داشته است  نقل  بیتی  از  شخص مولانا

 

کفایت می کند :

 

 

 

 

 

 

 

 

سجاده نشین باوقاری بودم                      بازیچه کودکان کویم کردی!

 

 

 

با هجرت مجدد معشوق باری دیگر مولانا تا مدت ها در فراق یار می سوخته است و    از هر

 

رهگذری جویای نشانی ازیار سفر کرده خویش بود با این حال هرگز خبری دقیق به دست

 

 نمی آورد سخن کوتاه کرده به نقل  بخش پایانی زندگانیحضرت مولانا  جلال الدین آن یل

 

بیشه عرفان وعجوبه بی هموارد آسمان ادبیات جهان می پردازیم.مولانا تا قبل از هجرت دوم

 

 شمس یعنی تا حدود چهل سالگی شعری مرتکب نشده بود یا حداقل اثری    متعلق به   قبل

 

  این زمان در دست نیست و لازم به توضیح است دو شاهکار   مثنوی معنوی   و دیوان

 

 شمس تبریزی{دیوان کبیر } محصول آخرین سالهای عمر حضرت مولوی می باشند که به

 

تشویق فرزند معنوی ایشان حضرت حسام الدین چلپی در اوقاتی که فضا مناسب بوده و حس

 

 و حال و هوای لازم دست می داده است سروده شده و توسط حسام الدین نگاشته شده   جمع

 

آوری می گشته است.مثنوی بالغ بر شش دفتر می باشد که بر دیوان شمس سبقت     داشته از

 

 دلایل سرودن کتاب مثنوی نیاز به وجود کتابی برای رهنمایی عرفا و اهل سلوک بوده است

 

 مولانا در این اثر گرانسنج از سبک قران کریم در نقل داستان ها سود جسته است  چنانکه

 

اهل تحقیق می دانند در قران کریم خداوند تبارک وتعالی قسمتی از داستانی   را در سوره ای

 

آورده اند سپس بنا به مقتضا قسمتی دیگر را درچند سوره     بعد نقل    می فرمایند   مثنوی

 

معنوی را قران ثانی نیز می نامند و علت این عنوان آنکه     بیشتر ابیات   مثنوی به واقع

 

تفسیر آیات قرانیست .به تبعیر تنی چند از بزرگان    مولوی و     اندیشه های  عرفانی او

 

چون دریایست هر که در آن آفتد تا آخر عمر خازج شدن از آن   نتواند .و اما دیوان    شمس

 

 که مملو از غزلیات شورانگیز و عرفانی مولویست این کتاب ارزنده  را به دلیل آنکه جلال

 

 الدین بارها در این اثر در غرل های متعدد اسم شمس تبریزی را  آورده و بیشتر  غزلیات

 

 را با نام و یاد وی به سر می آورد دیوان شمس می نامند   لازم به توضیح است   بزرگانی

 

 چون حافظ از غزلیات شمس استفاده ها کرده وبهره ها برده اند .و سرانجام آن  آخرین سلطان

 

 ملک می فروشان و گوهر شب چراغ کوی رندی و   عرفان پس ازیک دوره       تحمل رنج

 

بیماریی سخت و جان فرسا در جمادی الاخر سنه  672  راحت جنان طلبید و وز  پی جانان

 

 رفت..چنان که آورده اند ساعتی قبل از فوت در پاسخ حسام الدین که از شدت نگرانی مدام بر

 

 سر بالین او حاضر می شده است چنین می سراید:

 

 

 

 

 

 

 

رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن                            ترک من خراب شبگرد مبتلا کن 

 

مائیم و موج سودا شب تا به روز تنها                           خواهی بیا ببخشا خواهی برو جفا کن                   

 

 بر شاه خوب رویان واجب وفا نباشد                ای زرد روی عاشق تو صبر کن وفا کن              

 

 دردیست غیر مردن کان را دوا نباشد             پس من چگونه گویم کین درد را دوا کن    

 

در خواب دوش پیری در کوی عشق دیدم              با دست اشارتم کرد که عزم سوی ما کن     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آشنایی با رقص صوفیانه  (رقص سماع)

 

 

رقص سماع که از رسوم مورد احترام و رمز آلود دراویش فرقه   مولویه   می باشد       در واقع

 

نوعی رقص روحانی برای  فارغ  گشتن از  دنیای  زمینی  و  دیدار  با یگانه       معشوق ازلی و

 

ابدی است مبتکر این نوع رقص طبق نوشته های متواترمسلما شخص حضرت      شمس تبریزی

 

 می باشد این  نوع  رقص  از  هشتصد سال  قبل  تا  به  امروز  به  همت        دراویش  مولویه و

 

بکتاشیه باقی مانده و اینک  جزو  سنت ها و  فرهنگ  ملت  ترکیه  محسوب  می گردد     هر ساله

 

 در روز  ولادت  خداوندگار  جلال ل الدین مولوی  مراسم  سماع  درویشان  در  بارگاه    آن  قلندر

 

 نیک نام صورت انجام می شود  و  کوچک  و بزرگ  ترک ها  چنان عزت واحترامی برای سماع

 

 قائل اند   که این  مراسم   عجیب را  مقدی  دانسته و  هرگونه  بی حرمتی  به  آن را  در  واقع  بی

 

احترامی  به  فرهنگ  و سنت های خویش قلمداد می نمایند.

 

                            

 

 

تهیه کنندگان:تبریزلی ذبیح و آرزو

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه دهم اسفند 1385ساعت 19:32  توسط آرزو و نگار | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
مطرب عشق عجب ساز و نوایی دارد

نقش هر نغمه که زد راه به جایی دارد

عالم از ناله عشقش مبادا خالی

که خوش آهنگ و فرهبخش هوایی دارد

پیر دردی کش ما گر چه ندارد زر و زور

خوش عطا بخش و خطا پوش خدایی دارد

محترم دار دلم کین مگس قند پرست

تا هوا خواه تو شد فر همایی دارد

از عدالت نبود دور گرش پرسد

حال پادشاهی که به همسایه گدایی دارد


پیوندهای روزانه
سکوت(هادی)
در انتظار ذبیح تبریز - خداروشکر قسمت من شد - الهی لایق ترم کن
مطالب جالب
خرمدین
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
اسفند 1385
بهمن 1385
دی 1385
آذر 1385
آبان 1385
مرداد 1385
خرداد 1385
اردیبهشت 1385
فروردین 1385
اسفند 1384
بهمن 1384
دی 1384
آذر 1384
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM